Çeşmeli Yazar Mehmet Culum, Atatürk’ün 1926’daki Ilıca ziyaretini anlattı

ObjektifÇeşmeHaber / Selma Artar

Çeşme Belediyesi tarafından Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Ilıca’ya gelişinin 100. yılı dolayısıyla düzenlenen etkinliklerin ikinci gününde, Çeşmeli yazar Mehmet Culum tarih meraklılarını 1926 yılına götürdü. Culum, İzmir Suikastı girişiminden Atatürk’ün Ilıca’ya gelişine, Çeşme halkının hazırlıklarından hafızalara kazınan duygusal anlara kadar birçok tarihi ayrıntıyı katılımcılarla paylaştı.

Yoğun ilgi gören söyleşide Mehmet Culum, Cumhuriyet’in henüz üçüncü yılında yaşanan olayları kronolojik bir şekilde aktarırken, Atatürk’ün Çeşme ve Ilıca ziyaretinin perde arkasını tarihi belgeler, tanıklıklar ve yerel hafızadan aktardığı anılarla anlattı.

İzmir Suikastı girişimi ve Ilıca yolculuğu

Söyleşinin önemli bölümünü, 1926 yılında Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e yönelik planlanan ancak son anda ortaya çıkarılarak engellenen İzmir Suikastı oluşturdu.

Culum’un anlatımına göre, Atatürk’ün İzmir’e geleceği önceden öğrenilmiş, saldırı planı buna göre hazırlanmıştı. Ancak planın kilit isimlerinden Giritli Şevki’nin güvenlik güçlerine başvurup suikastı ihbar etmesiyle girişim engellendi.

Yaşanan olayın ardından İzmir’de geniş çaplı soruşturma başlatılmasına rağmen Atatürk programını iptal etmedi ve İzmir’e gelerek ziyaretini sürdürdü. Mehmet Culum, bu süreçte Atatürk’ün yalnızca devlet adamı kimliğiyle değil, yaşadığı olayların insani yönüyle de değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Ilıca tercihi sadece güvenlik nedeniyle değildi

Mehmet Culum, Atatürk’ün Ilıca’yı tercih etmesinin yalnızca güvenlik gerekçesiyle açıklanamayacağını belirterek sağlık nedenlerine dikkat çekti.

1918 yılında böbrek rahatsızlığı nedeniyle Çekoslovakya’daki Karlovy Vary kaplıcalarında tedavi gören Atatürk’ün, Ilıca’nın şifalı sularından da faydalanmak istediğini anlatan Culum, konaklama için önce Rasim Palas Oteli’nin düşünüldüğünü, güvenlik değerlendirmeleri sonrasında ise Kraemer ailesine ait sahildeki evin hazırlandığını söyledi.

Atatürk’ün Ilıca’ya geleceği haberinin duyulmasıyla birlikte Çeşme halkının büyük bir heyecan yaşadığını belirten Culum, ilçe genelinde günler öncesinden hazırlık yapıldığını ifade etti.

“Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır”

Atatürk’ün 30 Haziran 1926 günü İsmet İnönü ve Fevzi Çakmak ile birlikte Urla-Alaçatı güzergâhını takip ederek Ilıca’ya ulaştığını anlatan Mehmet Culum, yol boyunca vatandaşların sevgi gösterileriyle Gazi’yi karşıladığını söyledi.

Alaçatı’da halka hitap eden Atatürk’ün, suikast girişiminin ardından tarihe geçen şu sözlerini yinelediğini aktardı:

“Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır ama Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.”

Culum, bu sözlerin yalnızca suikast girişimine verilen bir cevap değil, Cumhuriyet’in geleceğine duyulan sarsılmaz inancın ifadesi olduğunu dile getirdi.

Ilıca’da unutulmaz karşılama

Söyleşide, Atatürk’ün Ilıca’ya gelişinde yaşanan ayrıntılar da paylaşıldı. Vatandaşların evlerindeki halıları yolların üzerine serdiğini, öğrencilerin şiirler hazırladığını anlatan Mehmet Culum, Atatürk’ün aracından inerek halkı fötr şapkasıyla selamladığını söyledi.

Ancak yaşanan suikast girişiminin ardından yüzündeki yorgunluğun da dikkat çektiğini belirten Culum, buna rağmen Atatürk’ün halkla kurduğu sıcak ilişkinin hiç değişmediğini ifade etti.

Küçük öğrencinin gözyaşları salonda duygusal anlar yaşattı

Söyleşinin en etkileyici bölümlerinden biri ise küçük bir öğrencinin yaşadığı heyecandı.

Şiir okumak üzere Atatürk’ün karşısına çıkan öğrenci, heyecandan konuşamayınca gözyaşlarına boğuldu. Bunun üzerine Atatürk, küçük çocuğu dizlerinden kaldırıp alnından öptü.

Mehmet Culum, bu anının Atatürk’ün çocuklara verdiği değeri ve halkla kurduğu samimi bağı en güzel örneklerden biri olduğunu söyledi.

Çeşmeli zeybeğe altın lira

Programda, Çeşmeli genç İbrahim Kabadayı’nın (Kolovo) oynadığı zeybek de anlatıldı.

Culum’un aktardığına göre Atatürk, gösteriyi büyük bir ilgiyle izledi, ezgileri Rumeli ezgilerine benzetti ve beğenisini göstermek amacıyla genç zeybeğe bir altın lira hediye etti.

Mehmet Culum, o dönemin ekonomik koşullarında bu hediyenin büyük bir değer taşıdığına dikkat çekerek, Atatürk’ün gençlere ve yerel kültüre verdiği önemin bu olayda açıkça görüldüğünü ifade etti.

Halk gece boyunca evin önünden ayrılmadı

Karşılama törenlerinin ardından Atatürk, konaklaması için hazırlanan Kraemer ailesine ait eve geçti. Ancak Çeşmelilerin ilgisi gece boyunca sürdü.

Mehmet Culum’un anlatımına göre çok sayıda vatandaş, Atatürk’ü bir kez daha görebilmek için evin önünde sabaha kadar bekledi. Akşam saatlerinde balkona çıkan Atatürk, vatandaşları selamlayarak evlerine dönmelerini istedi.

İsmet İnönü ve Fevzi Çakmak aynı akşam İzmir’e dönerken, Atatürk birkaç gün daha Ilıca’da kalarak kaplıca tedavisine devam etti.

Mehmet Culum’a sakız ağacı sertifikası

Programın sonunda Çeşme Belediyesi Meclis Üyesi Arif Çilek tarafından Mehmet Culum’a teşekkür edilerek adına dikilen sakız ağacının sertifikası takdim edildi.

Katılımcıların uzun süre alkışladığı söyleşi, yalnızca tarihi bilgilerin aktarıldığı bir program olmanın ötesinde, Atatürk’ün Çeşme halkıyla kurduğu bağı ve Ilıca’da bıraktığı izleri bir asır sonra yeniden yaşatan anlamlı bir buluşma olarak hafızalarda yer etti.