Ildırı’da “Sit” Çıkmazı: Muhtarlık Binası Talebine Bakanlıktan Ret

Tarihi Yapılar Bürokrasi ve Bakımsızlık Kıskacında…

Objektif Çeşme Haber / Selma Artar

Ildırı Mahallesi’nde, köy halkının yıllar önce imece usulü ve kamu desteğiyle kazandırdığı yapılar bugün sessizce yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Antik Erythrai Antik Kenti üzerine kurulu mahallede, hem eski köy misafirhanesi hem de tarihi ilkokul binası bakımsızlık ve bürokratik engeller nedeniyle kaderine terk edilmiş durumda.

Mahalle sakinleri ve Ildır Muhtarı Erdem Yavuz, yıllardır atıl halde duran yapıların yeniden halkın kullanımına açılması için yetkililere çağrıda bulunuyor.

“Kendi İmkânlarımızla Yaptık, Şimdi Kullanamıyoruz”

Mahalle merkezinde bulunan eski köy misafirhanesinin, 1989 yılında köy bütçesi ve dönemin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın destekleriyle inşa edildiği belirtildi. Büyükşehir Yasası sonrası mahalle statüsüne geçen Ildırı’da binanın önce Diyanet İşleri Başkanlığı’na, ardından Milli Emlak’a devredildiği ifade edildi.

Muhtar Erdem Yavuz, yaklaşık 10 yıldır boş durumda bulunan yapının mahalle muhtarlığı hizmet binası ve sosyal alan olarak değerlendirilmesini istediklerini söyledi. Ancak yapılan başvuruların, yapının bulunduğu alanın “2. derece arkeolojik sit alanı” kapsamında olması nedeniyle reddedildiğini belirtti.

İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından gönderilen resmi yazıda, taşınmazın 1. ve 2. derece arkeolojik sit alanı içerisinde yer aldığı, bu alanların “aynen korunacak sit alanları” kapsamında değerlendirildiği ve ilgili mevzuat gereği Bakanlık dışında başka kurumlara tahsisinin uygun bulunmadığı ifade edildi.

Kurul kararında ayrıca, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu’nun 658 sayılı ilke kararı doğrultusunda, bu tür alanların “bilimsel kazı yapılacak rezerv alanlar” olarak değerlendirildiği ve satış ya da kiralama taleplerinin reddedildiği vurgulandı.

Muhtar Yavuz ise karara tepki göstererek şu ifadeleri kullandı:

“Biz yeni bir yapı istemiyoruz. Köylünün emeğiyle yapılan mevcut binanın yine kamu yararına kullanılmasını istiyoruz. Ancak yıllardır kullanılmayan bina her geçen gün daha fazla yıpranıyor. Koruma adı altında çürümeye terk edilmesini kabul etmiyoruz.”

Tarihi İlkokul Binası Çökme Riskiyle Karşı Karşıya

Mahallenin bir diğer önemli yapısı olan eski Ildırı İlkokulu da benzer şekilde bakımsızlık nedeniyle yok olma süreci yaşıyor.

Cumhuriyet dönemi taş mimarisinin izlerini taşıyan tarihi yapı; kırılan camları, dökülen sıvaları ve çökmeye başlayan çatısıyla dikkat çekiyor. Köy merkezinde bulunan bina, uzun yıllar boyunca Ildırı’nın eğitim hayatına ev sahipliği yaptı.

Mahalle sakinleri, tarihi okulun restore edilerek kültür evi, müze ya da kütüphane olarak değerlendirilmesini istiyor. Bölge halkı, yapının yalnızca fiziksel bir bina olmadığını, aynı zamanda Ildırı’nın toplumsal hafızasının önemli bir parçası olduğunu dile getiriyor.

“Bir Kış Daha Dayanamaz”

Ildırı sakinleri, özellikle yaklaşan kış ayları öncesinde yapıların daha fazla zarar görebileceğine dikkat çekiyor. Çatı akıntıları ve taşıyıcı sistemlerde oluşan hasarların her geçen gün arttığını belirten mahalle halkı, başta Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çeşme Belediyesi ve ilgili kamu kurumlarına çağrıda bulunarak acil koruma ve restorasyon çalışması yapılmasını talep ediyor.

Mahalle sakinleri, “Koruma” kararlarının yalnızca yasaklarla sınırlı kalmaması gerektiğini, tarihi yapıların yaşatılarak gelecek kuşaklara aktarılmasının esas amaç olması gerektiğini savunuyor.